Logo Universiteit Utrecht

Van Onderzoek naar Schrijfadvies

Typografie: markering

Direct naar…
Knop advies Knop toelichting Knop literatuurlijst

 

1. Inleiding: waar gaat het om?

Markeringen kunnen gebruikt worden om de nadruk te leggen op specifieke woorden of zinnen in een tekst. Er zijn verschillende manieren om tekst te markeren: bijvoorbeeld door onderstreping, KAPITALISATIE, cursivering of vetgedrukte letters. Door tekst te markeren kun je de lezer laten zien dat de betreffende onderdelen belangrijk zijn.

2. Wat is het advies?

  • Gebruik markeringen voor details in de tekst die de lezer moet onthouden, bijvoorbeeld in studieteksten. De lezer leest deze details aandachtiger en onthoudt ze beter. Als de details niet belangrijk zijn, maar het meer gaat om de grote lijn, dan hebben markeringen geen nut.
  • Over de effecten van verschillende typen markering is weinig bekend. Wel weten we dat er geen verschil is tussen onderstreping en kapitalisatie.
  • Markeer niet te veel tekst: dan verdwijnt het positieve effect. Ongeveer 5 procent van de tekst mag gemarkeerd worden.
kruisje vinkje
   

3. Toelichting: wat is er onderzocht?

 

Icoon begrip

Begrip

Onderzoek naar markeringen (in de literatuur ook wel cues genoemd) richt zich vooral op studieteksten. De vraag is steeds of markeringen zorgen voor hogere leerprestaties.

In een studie uit 1995 werden twee soorten markeringen onderzocht: onderstreping en kapitalisatie (hoofdletters). Ook werd de hoeveelheid gemarkeerde tekst gevarieerd: teksten met 5 procent en 50 procent markeringen werden vergeleken met een tekst zonder markeringen. Studenten moesten open vragen beantwoorden over een van deze teksten.

Uit het experiment bleek dat lezers gemarkeerde informatie beter onthielden dan niet-gemarkeerde informatie.1 De soort markering maakte hierbij geen verschil, maar de hoeveelheid wel: als 5 procent van de tekst gemarkeerd was, onthield men de informatie beter dan als 50 procent gemarkeerd was. Daarnaast bleek dat de markeringen niet afleidden van ongemarkeerde informatie. Lezers van een tekst mét markeringen beantwoordden vragen over ongemarkeerde informatie namelijk even goed als lezers van een tekst zónder markeringen.

In een onderzoek uit 1992 werd onderzocht bij welke leerdoelen markeringen wenselijk zijn. Aangetoond werd dat gemarkeerde details alleen beter worden onthouden als de lezer ook actief probeert om details te onthouden.2 Als de lezer het doel heeft om een globaal beeld te krijgen van de tekst, bijvoorbeeld om een samenvatting te kunnen schrijven, dan worden gemarkeerde en ongemarkeerde details in gelijke mate onthouden.

Literatuur

Lorch, J. R. F., Pugzles Lorch, E., & Klusewitz, M. A. (1995). Effects of typographical cues on reading and recall of text. Contemporary educational psychology20(1), 51-64.

2 Golding, J. M., & Fowler, S. B. (1992). The limited facilitative effect of typographical signals. Contemporary Educational Psychology17(2), 99-113.