Logo Universiteit Utrecht

Van Onderzoek naar Schrijfadvies

Typografie: regellengte

Direct naar…
Knop advies Knop toelichting Knop literatuurlijst

 

1. Inleiding: waar gaat het om?

De lengte van een regel kun je op twee manieren meten:

  • In fysieke lengte, i.e. de mate waarin de regel de pagina vult.
  • In het aantal letters per regel.

Bijvoorbeeld:

(1)     Deze regel is kort in letters (46) en fysieke lengte.

(2)    Deze regel is langer in letters (77), maar toch vult hij maar een klein deel van de pagina.

(3) Deze regel vult een groter deel van de paginabreedte met toch maar 68 letters.

Sinds enkele decennia wordt veel onderzoek gedaan naar het lezen van scherm, terwijl onderzoek naar gedrukte tekst schaars is. Dit advies is daarom gericht op lezen van scherm. Omdat lezen van scherm anders werkt dan lezen van papier, kan het advies niet zonder meer gegeneraliseerd worden naar gedrukte tekst.[1]

2. Wat is het advies?

  • Plaats niet te weinig tekst op een regel. Een ondergrens van ongeveer 55 letters per regel is een veilige keuze. Zorg daarnaast dat de regels niet te breed worden: houdt marges vrij aan weerszijden van het scherm.
  • De exacte lengte van de regels kan verder worden bepaald door de gekozen lettergrootte (zie het advies over Letteropmaak).
  • Een mogelijkheid om evenwicht te vinden tussen langere regels en grotere letters is door voor een smaller lettertype te kiezen, maar de grootte gelijk te houden. Een voorbeeld hiervan is Arial Narrow. De effecten van smalle lettertypes op waardering en performance zijn echter nog nagenoeg onbekend.

3. Toelichting: wat is er onderzocht?

 

Icoon verwerking

Verwerking

In 1981 zijn met eye-tracking (meting van oogbewegingen) leessnelheden vergeleken bij verschillende regellengtes: tachtig versus veertig letters per regel. De fysieke breedte van de regel werd hierbij gelijk gehouden door de letters in de tachtig-lettersconditie smaller te maken. De letters hielden wel dezelfde hoogte. Er bleek dat een tekst met meer letters per regel sneller gelezen werd dan een tekst met minder letters per regel.[2] Onduidelijk bleef echter of dit kwam door het aantal letters per regel, of doordat de lezer (dankzij de smalle tekens) meer tekens tegelijk in zijn blikveld had.

In 1983 werd wederom een eye-trackingexperiment uitgevoerd met gelijksoortige resultaten.[3] Nu werden echter ook verschillende fysieke regellengtes vergeleken. Hierdoor konden de effecten van letterbreedte en regellengte apart worden bekeken. In een overzichtsstudie werd opgemerkt dat regels met hetzelfde aantal tekens even snel werden gelezen, ongeacht de fysieke breedte van de letters of de regel.[4] Dit is een indicatie dat leessnelheid wordt beïnvloed door het aantal tekens per regel, en niet door de breedte van de letters an sich.

De vraag is nu: welke regellengte is ideaal? In twee onderzoeken uit 2005 werden regellengtes van 35, 55, 75, en 95 tekens vergeleken. Beide malen lazen studenten sneller bij een lengte van 95 tekens, zonder dat dit ten koste ging van begrip.[5,6] In twee oudere onderzoeken (uit resp. 1998 en 2001) werden regellengtes van 25, 55 en 100 tekens vergeleken. In het eerste onderzoek lazen studenten sneller bij een regellengte van 100 tekens dan van 25 tekens (wederom zonder nadelen voor begrip). [7] Er was geen verschil met een lengte van 55 tekens. In het tweede onderzoek lazen studenten echter sneller bij regellengtes van zowel 55 als 100 tekens in vergelijking met 25 tekens.[8] Bovendien scoorden ze beter op begripsvragen over teksten met 55 tekens per regel dan met 100 tekens.

Al met al is er geen duidelijke voorkeur aan te wijzen voor 100 tekens per regel ten opzichte van 55 tekens – of andersom. Dit staat in contrast met de bevinding dat lengtes van 95 en 80 tekens superieur zijn aan kortere regels. Hier komt nog bij dan niet in alle onderzoeken überhaupt effecten worden gevonden van regellengte. Een studie onder kinderen en jongvolwassenen uit 2002 is hier een voorbeeld van.[9] Wel lijkt het duidelijk dat extreem korte regels, zoals die van 25 tekens, negatieve effecten hebben op het leesproces. De grens blijft echter vaag: waar de ene keer een lengte van 40 tekens slechter was dan van 80, bleken 55 tekens per regel weer even goed als (of zelfs beter dan) 100 tekens.

 

Icoon waardering

Waardering

Er is in onderzoek relatief weinig gevraagd naar de waardering van verschillende regellengtes. In een onderzoek met kinderen (gem. 11 jaar) bleek dat zij de voorkeur hadden voor een smalle kolom (35 procent van de schermbreedte) ten opzichte van een bredere kolom (60 procent van de schermbreedte) of een schermvullende tekst.[9] De jongvolwassenen in deze studie hadden geen voorkeur voor de smalle of de bredere kolom; enkel de schermvullende tekst werd slechter gewaardeerd.

Ook onder studenten werd geen specifieke voorkeur gevonden. In twee studies uit 2005 was er geen significant verschil in waardering voor regellengtes van 35, 55, 75, en 95 tekens.[5,6] Wel  was er een interessante trend in de voorkeuren: de lengtes van 35 en 95 tekens werden het meest gekozen als eerste voorkeur, maar ook als laatste. De extreme waarden riepen dus zowel zeer negatieve als zeer positieve reacties op. Enkel in een onderzoek uit 2006 gaven studenten een eenduidige voorkeur aan. Zij prefereerden kortere regellengtes (55 of 70 tekens) over langere (85 en vooral 100 tekens).[10]

Literatuur

1 Ali, A. Z. M., Wahid, R., Samsudin, K., & Idris, M. Z. (2013). Reading on the Computer Screen: Does Font Type has Effects on Web Text Readability? International Education Studies, 6(3), 26.

2 Kolers, P. A., Duchnicky, R. L., & Ferguson, D. C. (1981). Eye movement measurement of readability of CRT displays. Human Factors: The Journal of the Human Factors and Ergonomics Society23(5), 517-527.

3 Duchnicky, R. L., & Kolers, P. A. (1983). Readability of text scrolled on visual display terminals as a function of window size. Human Factors: The Journal of the Human Factors and Ergonomics Society25(6), 683-692.

4 Dyson, M. C. (2004). How physical text layout affects reading from screen. Behaviour & Information Technology23(6), 377-393.

5 Shaikh, A. D. (2005). The effects of line length on reading online news. Usability News7(2), 1-4.

6 Shaikh, A. D., & Chaparro, B. S. (2005). The effect of line length and passage type on reading speed, comprehension, and user satisfaction. In 1st Annual Symposium Graduate Research And Scholarly Projects (p. 71). University Libraries.

7 Dyson, M. C., & Kipping, G. J. (1998). The Effects of Line Length and Method of Movement on Patterns of Reading from Screen. Visible Language32(2), 150-81.

8 Dyson, M. C., & Haselgrove, M. (2001). The influence of reading speed and line length on the effectiveness of reading from screen. International Journal of Human-Computer Studies54(4), 585-612.

9 Bernard, M., Fernandez, M., & Hull, S. (2002). The effects of line length on children and adults’ online reading performance. Usability News4(2).

10 Ling, J., & Van Schaik, P. (2006). The influence of font type and line length on visual search and information retrieval in web pages. International Journal of Human-Computer Studies64(5), 395-404.