Logo Universiteit Utrecht

Van Onderzoek naar Schrijfadvies

Typografie: regelafstand

Direct naar…
Knop advies Knop toelichting Knop literatuurlijst

 

1. Inleiding: waar gaat het om?

Regelafstand slaat op de hoeveelheid witruimte tussen tekstregels. De meest gebruikte regelafstanden zijn ‘enkel’ (1.0), ‘dubbel’ (2.0) en anderhalf (1.5).

Sinds enkele decennia wordt veel onderzoek gedaan naar het lezen van scherm, terwijl onderzoek naar gedrukte tekst schaars is. Dit advies is daarom gericht op lezen van scherm. Omdat lezen van scherm anders werkt dan lezen van papier, kan het advies niet zonder meer gegeneraliseerd worden naar gedrukte tekst.[1]

2. Wat is het advies?

  • Gebruik een dubbele regelafstand. Een grotere regelafstand zorgt namelijk voor een hogere leessnelheid.
  • Gebruik voor pagina’s met veel tekst een wat kleinere regelafstand (anderhalf). Als de tekst namelijk ‘onder van het beeld af loopt’ moet de lezer meer scrollen en kan hij het overzicht verliezen. Een alternatief is om de hoeveelheid tekst per pagina te beperken.
kruisje vinkje vinkje
Regelafstand 1.0 Regelafstand 1.5 Regelafstand 2.0
 1.0  1.5  2.0

In aangepaste vorm overgenomen uit Ling en Van Schaik (2007).

3. Toelichting: wat is er onderzocht?

 

Icoon verwerking

Verwerking

In twee onderzoeken uit de jaren 80 (zoals omschreven in een overzichtsartikel uit 2004[2]) worden leessnelheden vergeleken bij een enkele en een dubbele regelafstand. De proefpersonen bleken sneller te lezen bij een dubbele regelafstand.[3,4]

Een verklaring voor de voordelen van een grotere regelafstand wordt gevonden in 2004 in een eye-trackingexperiment (een meting van oogbewegingen). Zeven jongvolwassenen lazen woorden bij verschillende regelafstanden en onder verschillende kijkhoeken. Dat er verschillende kijkhoeken werden getest was belangrijk, omdat mensen tijdens het lezen niet naar ieder woord individueel kijken. Je blik ‘springt’ als het ware van plek naar plek in de zin, waarbij je meerdere woorden in één oogopslag leest zonder er recht naar te kijken.

Uit de eye-trackingdata bleek dat wanneer men recht naar een woord keek, de regelafstand weinig invloed had: bij een afstand tussen 1.0 en 1.5 las men het woord even snel als wanneer er geen enkele tekst boven of onder het woord stond.[5] Voor de woorden in de rest van het blikveld gold dit echter niet: deze woorden werden trager gelezen als er tekst boven of onder stond. Hoe groter de afstand tussen de regels was, hoe kleiner die vertraging werd.

De eye-trackingdata pleiten dus, net als de eerder beschreven onderzoeken, voor een grotere regelafstand. Dit advies geldt echter niet per se voor alle lezers. Er wordt namelijk geen rekening gehouden met afwijkende leesstrategieën, bijvoorbeeld van lezers met dyslexie. Zo maken volwassenen met dyslexie kleinere ‘sprongen’ tijdens het lezen dan niet-dyslectische lezers, en fixeren dus vaker hun blik precies op een woord.[6] Dit doet de voordelen van een grotere regelafstand mogelijk teniet; er vallen immers weinig woorden buiten het fixatiepunt. Bij dyslectische kinderen werd dit verschil in ‘spronglengte’ overigens niet gevonden.[7]

Een algemene tekortkoming van het onderzoek naar regelafstand tot nu toe is dat men voorbijgaat aan het effect van regelafstand op de rest van de lay-out. Het resultaat van een grotere regelafstand op een beeldscherm is namelijk dat er minder tekst in het beeld past, en de lezer dus meer moet scrollen. In hoeverre dit het lezen belemmert, is echter nog niet onderzocht. Daarnaast hangen de voordelen van een grotere afstand af van de taak. Hoewel deze mogelijk de leessnelheid vergroot, kan het de ‘scansnelheid’ verkleinen. Dit blijkt uit een experiment waarbij studenten de opdracht kregen om bepaalde woorden (hyperlinks) te vinden op een webpagina. Bij een regelafstand van 1.5 deden zij dit sneller dan bij een afstand van 2.0 (en even accuraat).[8] Dit suggereert dat zij de webpagina sneller konden scannen bij een kleinere regelafstand.

Literatuur

Ali, A. Z. M., Wahid, R., Samsudin, K., & Idris, M. Z. (2013). Reading on the Computer Screen: Does Font Type has Effects on Web Text Readability? International Education Studies, 6(3), 26.

Dyson, M. C. (2004). How physical text layout affects reading from screen. Behaviour & Information Technology23(6), 377-393.

Kolers, P. A., Duchnicky, R. L., & Ferguson, D. C. (1981). Eye movement measurement of readability of CRT displays. Human Factors: The Journal of the Human Factors and Ergonomics Society23(5), 517-527.

Kruk, R. S., & Muter, P. (1984). Reading of continuous text on video screens. Human Factors: The Journal of the Human Factors and Ergonomics Society, 26(3), 339-345.

Chung, S. T. (2004). Reading speed benefits from increased vertical word spacing in normal peripheral vision. Optometry and vision science: official publication of the American Academy of Optometry, 81(7), 525.

Hawelka, S., Gagl, B., & Wimmer, H. (2010). A dual-route perspective on eye movements of dyslexic readers. Cognition, 115(3), 367-379.

Hyönä, J., & Olson, R. K. (1995). Eye fixation patterns among dyslexic and normal readers: effects of word length and word frequency. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition21(6), 1430.

Ling, J., & van Schaik, P. (2007). The influence of line spacing and text alignment on visual search of web pages. Displays28(2), 60-67.